Creatieve therapie helpt bij traumaverwerking verpleegkundigen


De verzorging van COVID-19-patiënten in het Jeroen Bosch Ziekenhuis was voor verpleegkundigen heftig en indrukwekkend. Intern onderzoek geeft aan dat zij keihard gewerkt hebben, maar voldaan terugkijken. De ondersteuning van het mental-supportteam heeft hen goed gedaan, waardoor slechts een enkele specialistische behandeling nodig was.

Toch is het de vraag of deze verpleegkundigen geen extra ondersteuning nodig hebben. Er zijn namelijk signalen dat zij tegenwoordig, bij het omkleden voor corona patiënten, een beklemmend gevoel ervaren. Zij vragen niet snel om hulp, want ‘trauma’s horen bij het vak’. Het aanbieden van een creatief activiteitenprogramma kan hen helpen. Het is laagdrempelig en uit de literatuur blijkt dat het effectief is om beter te leren omgaan met emoties en toekomstige stressoren.

Creatieve therapie
In hersenonderzoek wordt creativiteit gezien als een cognitief proces waarbij nieuwe en nuttige ideeën gegenereerd worden (Beaty, Benedek, Silvia, & Schacter, 2016). Dit proces bestaat uit divergent denken, waarbij verschillende oplossingen voor een probleem bedacht worden en uit convergente denktaken, waarbij ideeën doeltreffend geëvalueerd en aangepast worden. Zo hebben Beaty et al. (2016) aangetoond dat veel hersengebieden geactiveerd worden bij creatieve taken, zoals ook bij het componeren van muziek (van der Wel, 2014).

Creatieve beeldende therapie blijkt effectief bij traumaverwerking. Het geheugen lijkt namelijk traumatische herinneringen op te slaan in beelden en niet in woorden (Jones, Drass, & Kaimal, 2019, p. 19). Zo blijkt dat twintig minuten figuren inkleuren, angst vermindert en het probleemoplossend vermogen verbetert (Holt, Furbert, & Sweetingham, 2019, p. 207). Verder draagt beeldende kunst bij aan stressreductie bij ouderen en bevordert het hun zelfreflectie en zelfbewustzijn. Ook draagt het bij aan verandering in denkpatronen en gedrag (Bolwerk, Mack-Andrick, Lang, Dörfler, & Maihöfner, 2014, p. 1, Haeyen, van Hooren, & Hutschemaekers, 2015, p. 2).

Uit kunsttherapie voor militairen met PTSS bleek dat de methodische therapie zorgde voor een stapsgewijze verandering (Jones et al., 2019). Zij voelden zich veilig om via kunst emoties te uiten, waardoor zij beter hun emotionele ervaringen konden integreren. Hierdoor verbeterde hun communicatie met collega’s en familie. Hun aandacht en reflecterend vermogen verbeterden, waardoor ze meer zelfregulatie ervaarden: Ze kregen meer zelfvertrouwen om in hun dagelijks leven met stressoren om te gaan en problemen op te lossen.

Bovendien blijkt de effectiviteit van creativiteit ook uit een andere studie. Mensen kunnen na een traumatische gebeurtenis positieve psychologische groei ervaren (Orkibi & Ram-Vlasov, 2019, p. 421). Door persoonlijke creativiteit kan men schokkende gebeurtenissen omzetten in originele objectievere interpretaties. Het blijkt dat emotionele creativiteit, divergent denken en creatieve self-efficacy tot betere probleemoplossingen leiden.

Daarnaast blijkt het maken van beeldende kunst ook positief effecten te hebben op de psychologische veerkracht van volwassenen (Bolwerk et al., 2014). Ook bij jongeren leidt een op kunst gebaseerd programma tot een verbetering van hun emotionele weerbaarheid (Coholic, Eys, & Lougheed, 2011, p. 833).

De aanname dat verpleegkundigen geen nadere hulp nodig hebben, is onterecht. Haeyen, Van Hooren en Hutschemaekers (2015, p. 7) hebben aangetoond dat kunsttherapie ook inzicht kan geven in onbewuste emoties. En beeldende kunst blijkt goed te werken om trauma onder woorden te brengen (Jones et al., 2019, p. 27).

Conclusie
Creatieve activiteiten kunnen effectief zijn bij traumaverwerking door verpleegkundigen. Kunst, symbolen en metaforen bieden een veilige manier om meer zicht te krijgen op een schokkende ervaring. Creativiteit geeft mensen het gevoel dat zij controle herwinnen en kunnen sturen op de emotionele lading van herinneringen (Haeyen et al., 2015, p. 2). Tevens kunnen zij effectiever omgaan met toekomstige stressoren. Zij zullen meer psychologische groei ervaren. De veerkracht van verpleegkundigen kan daardoor toenemen. Een methodische aanpak is noodzakelijk voor een goede verwerking (Jones et al., 2019, Bolwerk et al., 2014).

 

Ben je benieuwd wat een cultureel lidmaatschap kan betekenen voor jouw medewerkers? Neem dan gerust contact met ons op.

Neem contact op

 

Bronnen